;
1401/09/09 14:57

با لایحه ابطال اسناد رسمی و اسناد رهنی آشنا شوید

اگر مدعی ابطال سند رهنی هستید، می‌توانید با مراجعه به دادگاه حقوقی و تقدیم نمونه دادخواست به همراه تنظیم لایحه ابطال سند، این‌ موضوع را به دادگاه اطلاع دهید.

رهن، عقدی است که معنای آن در علم حقوق، با آنچه بین مردم بیان می‌شود، متفاوت است. در علم حقوق، رهن نوعی عقد به حساب می‌آید که در آن شخصی که به دیگری بدهکار است، مالی را نزد طلبکار خود قرار می‌دهد تا اگر نتواند در زمان مقرر بدهی خود را بپردازد، طرف مقابل از محل فروش این مال طلب خود را وصول کند. آنچه در بین مردم به ‌عنوان رهن شناخته می‌شود، همان عقد اجاره است ولی به ‌اشتباه آن را رهن می‌دانند.

لایحه ابطال سند از جمله اسنادی است که خواهان یا خوانده یک دعوا، برای مراجعه به دادگاه، آن را تنظیم می‌کنند. ابطال سند رسمی فقط توسط دادگاه انجام می‌شود. بنابراین هیچ نهاد دیگری حق ابطال سند رسمی را ندارد. در ادامه بررسی خواهیم نمود نحوه ابطال سند چگونه است.

لایحه ابطال سند چیست؟

رهن یکی از عقود مهم در فقه و حقوق ما محسوب می‌شود. در عقد رهن به ‌جهت اینکه طلبکار بابت تادیه طلب خود، اطمینان خاطر داشته باشد؛ مالی را از بدهکار دریافت می‌کند. به این ترتیب در عقد رهن، به شخصی که مدیون است و مالی را نزد طلبکار قرار می‌دهد، راهن گفته می‌شود. از طرف دیگر، به شخص طلبکار نیز که سند رهنی به نفع او تنظیم خواهد شد، مرتهن می‌گویند. همچنین به مالی که به‌ عنوان رهن نزد مرتهن قرار می‌گیرد، مال مرهونه یا عین مرهونه گفته می‌شود.

موضوعی که در مورد سند رهنی اهمیت دارد، این است که در واقع مالی به مرتهن سپرده نمی‌شود، بلکه در دفترخانه اسناد رسمی، یک سند رهنی تنظیم خواهد شد. به این ترتیب، اگر راهن در زمان مقرر نتواند دین خود را به طلبکار (مرتهن) پرداخت کند، از طریق دفترخانه ثبت اسناد، به راهن ده روز فرصت داده می‌شود تا بدهی خود را بپردازد. اگر او در این بازه زمانی، دین خود را پرداخت نکند، مالی که برای آن سند رهنی تنظیم‌ شده بود، به فروش می‌رسد. سپس از محل فروش آن، طلب مرتهن پرداخت می‌شود.

اگر راهن مدعی باشد که سند رهنی مطابق قانون تنظیم نشده یا شرایط صحت عقد را نداشته‌ است، می‌تواند ابطال آن را از طریق دادگاه درخواست کند. برای این کار لازم است که راهن یا وکیل او نمونه دادخواست به همراه فرم لایحه ابطال سند رهنی را تنظیم و به دادگاه تقدیم کند. اگر قاضی صحت اظهارات آن‌ها را بپذیرد، به ابطال این سند حکم می‌دهد.

مهم ترین دلایل ابطال سند رسمی

عمده‌ترین دلایل ابطال سند رسمی و در نتیجه افزایش تنظیم لایحه دفاعیه ابطال سند رسمی در دادگاه‌ها، مواردی مانند عدم تنظیم سند مطابق قانون، صدور سند برای املاکی که صاحبان آن‌ها فوت شده یا وقف شده‌اند، جعل اسناد رسمی، صدور اسناد معارض، تخلفات و اشتباهات مامورین ثبت و غیره است.

  • جعل

جعل در اسناد زمانی صورت می‌گیرد که فردی که مالک یک ملک نیست، با استفاده از یک سند جعلی، خود را مالک آن ملک معرفی کند. در این حالت حق مالک اصلی ضایع‌ شده و با تنظیم لایحه در خصوص ابطال سند رسمی تلاش می‌کند حق خود را پس بگیرد. در حقیقت این شخص با تنظیم لایحه دفاعیه ابطال سند رسمی و ارائه مدارک کافی، از دادگاه می‌خواهد تا جعلی بودن این سند را تایید کند.

  • سند معارض

صدور اسناد معارض زمانی انجام می‌شود که دو نفر ادعای مالکیت یک ملک را داشته باشند. در این حالت هر دو شخص سند رسمی دارند. این احتمال وجود دارد که مامور ثبت، در تنظیم سند رسمی اشتباه کرده باشد یا اینکه فردی که این ملک را به آن‌ها فروخته است، با فریب، برای هر دو نفر سند رسمی گرفته باشد. در این حالت تعارض اسناد به وجود می‌آید. بدیهی است افراد با تنظیم نمونه لایحه ابطال سند به دلیل تعارض اسناد، از قاضی تقاضا می‌کنند که حکم عادلانه را صادر کند.

نکته قابل‌توجه درباره تعارض دو سند مالکیت این است که بر خلاف دیگر موارد ابطال سند رسمی، گاهی اداره ثبت، می‌تواند یکی از دو سند رسمی را باطل کند. در این حالت طرفین دیگر به دادگاه مراجعه نمی‌کنند. البته در موارد محدود و با شرایط خاصی انجام این اقدام امکان‌پذیر است.

یکی از مساله‌های مهم و قابل‌ توجه برای دادگاه، تخلفات مأموران ثبت است. زیرا تخلف مأموران ثبت، موجب بی اعتمادی مردم نسبت به مراجع قانونی و همچنین ایجاد بی نظمی در جامعه می‌شود. به ‌همین دلیل قاضی موارد تخلف را بررسی می‌کند و در نتیجه با مامور متخلف، مطابق قانون برخورد می‌شود.

گاهی اوقات ممکن است مأمور ثبت تخلف نکند ولی اشتباه او موجب بروز مشکلاتی در محتوای یک سند رسمی شود. به عنوان مثال ممکن است که مأمور ثبت، زمان صدور یک سند رسمی برای یک زمین زراعی، به صورت اشتباه و بدون قصد سابق، مشخصات زمین مجاور آن را ثبت می‌کند. این مورد سبب بروز اختلاف و مشکلات فراوانی برای فرد می‌شود. مالک زمین با تنظیم لایحه دفاعیه ابطال سند ، از دادگاه تقاضا می‌کند تا این سند را باطل کند. در صورت موافقت دادگاه، یک سند دیگر مطابق متن قانون، برای زمین او صادر خواهد شد.

  • عدم تنظیم سند مطابق قانون

برای تنظیم اسناد، مقررات و شرایطی در قانون پیش بینی شده است که مأموران ثبت موظف هستند آن‌‌ها را رعایت کنند. در حقیقت ماموران ثبت باید سند رسمی را مطابق متون قانونی تنظیم کنند. درصورتی‌که سندی مخالف قوانین ثبت شود، شخص دارای نفع، لایحه دفاعیه ابطال سند را به دادگاه تقدیم می‌کند. دادگاه با بررسی شرایط، حکم مناسب را صادر خواهد کرد.

  • ثبت اسناد املاک اوقافی یا املاک متعلق به متوفیان

گاهی اوقات، افراد سودجو به طمع به دست آوردن مالکیت املاک وقف شده یا املاکی که صاحبان آن‌ها فوت کرده‌اند، برای تنظیم سند رسمی آن‌ها اقدام می‌کنند. در این حالت، سند رسمی برای مال وقفی یا مالی که مالک آن فوت ‌شده، صادر می‌شود. فردی که از این‌ موضوع اطلاع دارد یا حتی ضرری به او وارد شده است، می‌تواند با تنظیم لایحه دفاعیه ابطال سند و ارائه آن به دادگاه، تقاضای رسیدگی به پرونده و ابطال این سند را مطرح کند.

 

لایحه ابطال اسناد رسمی و اسناد رهنی

 

  • ابطال سند رهنی به دلیل باطل بودن اصل عقدی که به موجب آن سند رهنی تنظیم شده است. (اگر توافق نامه ابتدایی به هر دلیلی باطل باشد، سند رهنی تابع آن توافق نیز باطل خواهد بود.)

  • ابطال سند رهنی به جهت تقدم رهن نسبت به دین؛ یکی دیگر از جهات ابطال سند رهنی است. زیرا باید ابتدا تسهیلاتی به شخص پرداخت شود، سپس برای تضمین پرداخت دین، عقد رهن را برقرار کنند.

  • مورد دیگر که موجب ابطال سند رهنی می‌شود، عدم قبض (در اختیار گرفتن، دریافت کردن) مال مرهونه است زیرا سند رهنی باید به قبض مرتهن یا شخص ثالثی که به توافق و تراضی هر دو طرف تعیین شده است، درآید.

  • فضولی بودن سند رهنی یکی دیگر از جهات ابطال سند رهنی محسوب می‌شود.

  • همچنین یکی دیگر از جهات ابطال سند رهنی، اختصاص سند رهنی سابق برای دین جدید است.

مستندات قانونی

ماده ۷۱ قانون دفاتر اسناد رسمی

محاکم دادگستری مکلفند، در هر مورد که رای بر بی اعتباری سند رسمی صادر می کنند. مراتب را به سازمان ثبت اسناد و املاک کشور اعلام کنند. هرگاه موضوع سندی که ابطال شده، ملک باشد، مفاد حکم در ملاحظات ثبت دفتر اسناد رسمی توسط سردفتر منعکس خواهد شد؛

ولی هرگونه اقدام نسبت به دفتر املاک و سند مالکیت، موکول به صدور حکم نهایی و اعلام آن به سازمان ثبت اسناد و املاک کشور خواهد بود.

رویه و نظریات قضایی در مراحل ابطال سند

رای شماره ۱۴۹۷ مورخ ۹۱/۱۲/۱۳ شعبه ۵۰ دادگاه تجدید نظر استان تهران

ابطال سند رهنی، قبل از اثبات بطلان عقد رهن، امکان پذیر نیست.

رای شماره ۱۱۹۰ مورخ ۹۱/۹/۲۰ شعبه۳ دادگاه تجدید نظر

در خصوص دعوی دایر بر ابطال سند رهنی در دفترخانه، ماحصل دعوی مطروحه آن است که موکل، یک باب آپارتمان خود را به موجب سند رسمی فوق الذکر در رهن خوانده ردیف چهارم قرار داده است تا خوانده ردیف اول بتواند، مجوز تأسیس، اخذ کند و مقرر بوده است، پس از ۶ ماه که شرکت تاسیس شده این ملک فک رهن شود.

لکن پس از گذشت ۵ سال تاکنون این امر صورت نپذیرفته است. اصولاً طرح دعوای ابطال سند رهنی، صحیح نمی باشد، بلکه خواهان باید از طرف قرارداد، خود را به فک رهن ملزم کند و دعوای الزام به فک رهن مطرح کند. لذا دعوی به کیفیت مطروحه، قابلیت استماع ندارد.

رأی شماره ۱۲۸۲ کلاسه ۹۸۰۴۵۲ شعبه ۱۶ دادگاه تجدید نظر استان تهران

گرچه اقدام بانک در استفاده از سند وثیقه، بابت قرارداد و تسهیلاتی که تأدیه نشده، موجه و قانونی نبوده است و به کارگیری وثیقه مزبور به منظور تأمین دیون گذشته تسهیلات گیرنده، خارج از مقتضای قرارداد تنظیمی موضوع وثیقه بوده است، لیکن طرح خواسته انحلال سند رسمی، مبنای قانونی نداشته و دعوی به کیفیت صحیح مطرح نشده است.

خواسته در رفع اثر از سند رهنی با طرح تقاضای بی اعتباری یا ابطال سند رسمی تخصیصی تسهیلات، قابلیت رسیدگی دارد.

رأی شماره ۱۴۱ کلاسه ۹۱۱۵۱۶ شعبه ۵۱ دادگاه تجدید نظر استان تهران

تجدید نظر خواه قبل از این که ملک در رهن بانک قرار بگیرد، نسبت به خریداری آن از شرکت تجدید نظر خواه اقدام کرده و در مالکیت وی قرار گرفته است و واگذاری و ترهین به لحاظ عدم مالکیت راهن، صحیح و منطبق با موازین قانونی نبوده است.

رای ۴۴۳ پرونده ۸۸۱۸۱۱ شعبه ۳۷ دادگاه تجدید نظر استان تهران

در ابطال سند رهنی به جز طرفین قرارداد، موجبی برای طرف قرار دادن سر دفتر تنظیم کننده سند رهنی، وجود ندارد.

رای شماره ۸۸۸ مورخ ۹۱/۶/۲۹ صادره از شعبه ۲۲ دادگاه عمومی حقوقی تهران

اگر عقد رهن به دلیل تعلق مال مرهونه به غیر باطل شود، اجرائیه ثبتی که بر اساس این عقد، صادر شده است نیز به درخواست ذینفع ابطال می شود.

رأی شماره  ۱۰۶۷ شعبه  ۴۰ دادگاه تجدید نظر استان تهران

برابر سند رهنی، تمامی مورد ثبت در رهن بانک مسکن قرار دارد و جهت حفظ حقوق احتمالی بانک، خواهان ابطال سند باید بانک مسکن را نیز طرف دعوی قرار می داد.

سخن پایانی

شما می‌توانید به عنوان هریک از طرفین اسناد اعم از سند عادی یا سند رسمی از طریق مجموعه وکیل‌باشی و وکلای پایه یک دادگستری مجرب حاضر در این مجموعه، به آنچه نیاز دارید برسید. مجموعه وکیل‌باشی با ارائه خدماتی نظیر تدوین فرم‌های قضایی سفارشی، تدوین قرارداد سفارشی و ارائه راهکار و آموزش‌های تصویری مختلف در زمینه‌های حقوقی کنار شما است. شما میتوانید هر فرم قضایی یا قراردادی را که میخواهید به صورت سفارشی همراه با مشاوره رایگان دریافت نمایید.

title-bg

نظرات متنی

پیام های کاربران را بخوانید

افزودن نظر

FAQ

پرسش های متداول

واژه اسقاط کافه خیارات در اسناد به چه معنا است؟

خیارات به معنای ایجاد حق و اختیار فسخ میباشد و منظور از این واژه در اسناد این است که حق فسخ پس از امضای سند مربوطه از بین میرود. (البته در بعضی موارد میشود یا با رضایت طرفین (اقاله) یا از طریق محاکم صالح تقاضای فسخ سند را بخواهید به شرط آنکه دلیل شما برای قاضی موجه باشد.)

چگونه اصالت سند را استعلام نماییم؟

اصالت اسناد رسمی را میتوان از طریق سامانه اسناد رسمی با شماره ثبتی و رمز تصدیق در سند مالکیت استعلام نمود.

در معاملات و تنظیم اسناد اولین چیزی که باید مدنظر داشت چیست؟

اهلیت طرفین را حتما در نظر بگیرید، اهلیت را صرف رشید، عاقل و بالغ بودن در نظر نگیرید، ممکن است یکی از طرفین ممنوع المعامله باشد.

تماس
گفتگو
x
x
گفتگوی آنلاین
پاسخگوی سوالات شما هستیم

برای دریافت پاسخ در صوت قطع ارتباط آنلاین ، لطفا با فشردن دکمه ذیل ، اعلان مروگر خود را فعال کنید.

جهت شروع گفتگو پیام خود را تایپ و ارسال نمایید ، می توانید با نگه داشتن دکمه میکروفن صدای خود را ضبط و ارسال کنید.
صبور باشید ...